Türkmenistanda raýatlaryň saglygyny goramak, sagdyn durmuş ýörelgelerini jemgyýetçilik durmuşynyň berk kadasyna öwürmek, temmäki önümlerine bolan islegi azaltmak we çilime baglylygyň öňüni almak boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Ýurdumyzda hereket edýän saglyk merkezlerinde döredilen “Ynam” otaglary hem şu möhüm işleriň netijeli ugurlarynyň biridir. Bu otaglar çilimi taşlamak isleýän adamlara lukmançylyk we psihologik taýdan goldaw bermek, olara dogry maslahatlary ýetirmek hem-de zyýanly endikden daşlaşmaga ruhy taýdan ynam döretmek maksady bilen hyzmat edýär.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň maglumatlaryna görä, ýurdumyz Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň Temmäkä garşy göreşmek boýunça Çarçuwaly Konwensiýasyna 2011-nji ýylda goşuldy. Şondan bäri temmäki önümleriniň ulanylyşyny azaltmak, ilatyň arasynda bu önümleriň adam saglygyna ýetirýän zyýany barada düşünjäni giňeltmek, çilime baglylygy bejermek we öňüni almak boýunça yzygiderli işler alnyp barylýar. “Türkmenistany temmäkiden azat ýurda öwürmek boýunça 2022—2025-nji ýyllar üçin Milli maksatnama” hem bu ugurdaky toplumlaýyn çäreleriň möhüm bölegi boldy.
“Ynam” otaglarynyň esasy aýratynlygy olaryň raýat bilen saglygy goraýyş işgäriniň arasynda ynamly aragatnaşygy ýola goýmagydyr. Çilimi taşlamak isleýän raýatlar bu otaglara ýa-da ýeke-täk 118 telefon belgisine ýüz tutup, hünärmenlerden maslahat alyp bilýärler. Bu ýerde temmäkiniň bedene ýetirýän zyýany, nikotine baglylygyň döreýiş sebäpleri, çilimi taşlamagyň tapgyrlaýyn usullary, maşgala agzalarynyň goldawynyň ähmiýeti we sagdyn durmuş endiklerini kemala getirmegiň ýollary düşündirilýär. Resmi maglumatlarda ýüz tutýan raýatlaryň şahsy maglumatlarynyň hasaba alynmaýandygy hem bellenilýär.
Bu hyzmatyň oňyn öňüni alyş häsiýeti aýratyn bellärliklidir. Çünki çilimkeşlik bilen göreş diňe bir zyýanly endigi taşlatmakdan ybarat däldir. Ol adamyň öz saglygyna bolan garaýşyny üýtgetmegi, öz-özüne erk etmegi, bedenini berkitmegi, sporta we işjeň ýaşaýşa ýakynlaşmagy bilen berk baglanyşyklydyr. “Ynam” otaglarynda berilýän maslahatlar raýatlaryň bu ýolda ýeke däldigini duýmaga, zyýanly endikden saplanmaga bolan ynamyny güýçlendirmäge kömek edýär.
Maý aýynda ýurdumyzda temmäkä garşy göreşmek boýunça meýilnama laýyklykda ýokary we orta hünär okuw mekdeplerinde, dürli edaralarda wagyz-nesihat çäreleriniň geçirilmegi hem bu ugurdaky işleriň giň jemgyýetçilik häsiýetine eýedigini görkezýär. Şeýle duşuşyklarda ýaşlara zyýanly endikleriň adam saglygyna, maşgalanyň abadançylygyna we jemgyýetiň ruhy sagdynlygyna ýetirýän ýaramaz täsirleri düşündirilýär. Bu çäreler ýaş nesliň sagdyn bedenli, giň dünýägaraýyşly, milli ahlak ýörelgelerine eýerýän şahsyýetler bolup kemala gelmegine gönükdirilendir.
Şeýlelikde, Türkmenistanyň saglyk merkezlerinde hereket edýän “Ynam” otaglary çilime garşy göreşiň diňe lukmançylyk däl, eýsem terbiýeçilik, psihologik we jemgyýetçilik ähmiýetli ugrudyr. Olar raýatlara öz saglygyny goramaga, zyýanly endiklerden daşda durmaga, sagdyn durmuş ýörelgesini gündelik ýaşaýşyň mizemez kadasyna öwürmäge ýardam berýär. Çünki sagdyn jemgyýet sagdyn adamdan başlanýar, sagdyn adam bolsa öz geljegine ynamly ädim bilen barýar.
Elmira KADYROWA,
Lebap welaýat narkologiýa hassahanasynyň narkolog lukmany.
