Ýer togalagy döräli bäri tebigatyň öz içki deňagramlylygy bar. Tokaýlar dem alýar, derýalar akýar, toprak iýmit berýär. Adamzat bu tebigy sazlaşygyň bir bölegi hökmünde müňýyllyklaryň dowamynda ýaşap geldi. Häzirki wagtda bolsa bu gadymy gatnaşygy täzeden dikeltmek biziň öňümizde duran iň möhüm wezipeleriň biridir.
Türkmenistan bu ugurda örän amatly mümkinçiliklere eýe. Giň çöllükler, uzyn derýalar, baý ýerasty suwlar we güneşe doly açyk geografik ýerleşiş — bular ählisi dogry ulanylsa, ägirt uly ekologik kuwwata öwrülip biler. Türkmenistanda ýylda 300 güne golaý gün şöhlesi düşýär. Bu bolsa gün energiýasy üçin dünýäniň iň amatly ýerlerinden biridigini aňladýar.
Döwlet derejesinde ekologiýa meselesine uly üns berilýär. Türkmenistanda milli tokaý zolaklaryny döretmek, suw serişdelerini tygşytly ulanmak we arassa energiýa geçmek boýunça yzygiderli maksatnamalar durmuşa geçirilýär. “Beýik Ýüpek ýolunyň” ugrundaky bag ekmek çäreleri, ýaşyl guşaklygy döretmek boýunça tagallalar ýurduň geljek nesillere abadan tebigat galdyrmaga ymtylyşynyň aýdyň subutnamasydyr.
Ekologiýany goramak diýlende, köpler ullakan döwlet taslamalaryny göz öňüne getirýär. Elbetde, iri taslamalar hem zerur. Emma iň güýçli özgeriş kiçijik endiklerden başlaýar. Gereksiz plastigi ulanmazlyk. Suwi tygşytlamak. Agaç nahalyny oturtmak. Çagalara tebigaty söýmegi öwretmek. Bu hereketleriň her biri kiçi görünýär, ýöne millionlap adam bir ugurda hereket edeninde, daglar süýşýär.
Ata-babalarymyz tebigat bilen sazlaşykda ýaşamagy hünär edinipdir. Türkmen halkynyň medeniýetinde suw mukaddes, agaç gymmatly, toprak — ata miras hasaplanypdyr. “Bir agaç ek, müň ýyl ýaşa” diýen pähim halkymyzyň bu düşünjesini aýdyň görkezýär. Bu gadymy akyldarlyk bilen döwrebap ylmyň pikirleri birleşende, ekologik geljege ýol açylýar.
Ylym hem bu ugurda täze gözýetimleri açýar. Gün we ýel energiýasy indi diňe gelejek hakyndaky gürrüň däl — bu günki hakykat. Dünýäde köp ýurtlar arassa energiýa geçýär we Türkmenistan hem bu ugurda öz güýçli mümkinçiliklerini doly ulanmaga ukyplydyr.
Biz tebigata mirasdüşer hökmünde däl, onuň bir bölegi hökmünde garamalydyrys. Ekologiýany goramak — bu diňe tebigatyň däl, özümiziň geljegimizi goramakdyr. Ýer biziň ýeke-täk öýümiz. Ony goramak bolsa biziň her birimizmiziň mukaddes borjumyzdyr.
JUMADURDYÝEWA Aýjeren
ALLABERDIÝEWA Ogulhajar
DURDYÝEWA Aknur,
Seýitnazar Seýdi adyndaky türkmen döwlet
mugallymçylyk institutynyň talyplary.
