Gümrük gullugy diňe serhetden geçýän harytlara gözegçilik edýän edara däl, eýsem, ýurduň ykdysady howpsuzlygyny goramagyň, daşary söwdany ösdürmegiň, kanunylygy üpjün etmegiň we halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň möhüm daýanjydyr. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň resmi saýtynda ýerleşdirilýän maglumatlar hem bu ugurda alnyp barylýan işleriň giň gerimini aýdyň görkezýär.
Türkmenistanyň «Gümrük gullugy hakynda» Kanunynda Döwlet gümrük gullugynyň gümrük ulgamynyň işini düzgünleşdirmek babatdaky döwlet syýasatyny durmuşa geçirýän, gümrük meseleleri boýunça halkara borçnamalarynyň berjaý edilmegini üpjün edýän, kontrabanda we beýleki hukuk bozulmalaryna garşy göreşi amala aşyrýan döwlet dolandyryş edarasy bolup durýandygy bellenilýär. Şol Kanunda gullugyň esasy wezipeleriniň hatarynda Türkmenistanyň ykdysady howpsuzlygyny goramak, daşary söwdanyň we milli ykdysadyýetiň ösmegine ýardam bermek, haryt dolanyşygyny çaltlandyrmak üçin şert döretmek ýaly ugurlar görkezilýär.
Häzirki wagtda Döwlet gümrük gullugynyň işinde sanlylaşdyrma, döwrebap tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy we halkara tejribäniň öwrenilmegi aýratyn orun eýeleýär. Resmi maglumatlarda gullugyň sanly ulgamy ösdürmek, «akylly gümrük» nokatlaryny döretmek, emeli aň tehnologiýalaryny ornaşdyrmak hem-de gümrük amallarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça giň gerimli işleri amala aşyrýandygy nygtalýar. Bu ugur gümrük işiniň tizligini, aýdyňlygyny we takyklygyny ýokarlandyrmak bilen birlikde, daşary ykdysady gatnaşyklaryň has amatly şertlerde ösdürilmegine hem hyzmat edýär.
Döwlet gümrük gullugynyň halkara hyzmatdaşlygy boýunça alyp barýan işleri hem aýratyn ähmiýete eýedir. 2026-njy ýylyň 29 — 30-njy aprelinde Aşgabatda Döwlet gümrük gullugy tarapyndan «Sebitleýin okuw merkezleriniň sebitara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakdaky orny» atly halkara maslahat geçirildi. Oňa Bütindünýä gümrük guramasynyň sebitleýin okuw merkezleriniň, halkara guramalaryň we birnäçe ýurtlaryň gümrük edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagy ýurdumyzyň gümrük ulgamynyň halkara giňişligindäki işjeň ornuny görkezýär. Maslahatyň gün tertibinde gümrük işgärleriniň hünär mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak, adam serişdelerini ösdürmek boýunça tejribe alyşmak we sebitleýin okuw merkezleriniň arasynda amaly hyzmatdaşlygy berkitmek meselelerine garaldy.
Şeýle hem Türkmenistanyň wekiliýetiniň 2026-njy ýylyň 16 — 17-nji aprelinde Brýusselde geçirilen Bütindünýä gümrük guramasynyň Ýewropa sebitiniň gümrük edaralarynyň ýolbaşçylarynyň maslahatyna gatnaşmagy ýurdumyzyň gümrük gullugynyň halkara derejede hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny yzygiderli ösdürýändigini görkezýär. Resmi habarda bu maslahatda gümrük edaralarynyň kuwwatyny berkitmek, olaryň durnuklylygyny ýokarlandyrmak, hususy pudak bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek, sebitleýin hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary we utgaşykly hereket etmek meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygy bellenilýär.
Lebap welaýat gümrükhanasynyň harby gullukçylary üçin hem bu işler uly ähmiýete eýedir. Sebäbi welaýatymyz ýurdumyzyň möhüm ulag-üstaşyr, söwda we serhetýaka mümkinçilikleri bilen tapawutlanýar. Gümrük işiniň döwrebaplaşmagy, sanly çözgütleriň ornaşdyrylmagy, işgärleriň hünär derejesiniň yzygiderli ýokarlandyrylmagy biziň gündelik gullugymyzyň hiline hem göni täsir edýär. Her bir gümrük gullukçysy kanunylygyň, tertip-düzgüniň we döwlet bähbidiniň goragynda durýandygyna çuňňur düşünýär.
Gümrük gullugynyň işi diňe barlag geçirmek bilen çäklenmeýär. Ol ykdysady gatnaşyklaryň kadaly hereket etmegine, eksport-import amallarynyň kanunalaýyk alnyp barylmagyna, daşary söwda gatnaşyklaryň ösdürilmegine, telekeçileriň we raýatlaryň gümrük düzgünleri boýunça habarly bolmagyna hem ýardam berýär. Şu nukdaýnazardan, Döwlet gümrük gullugynyň resmi saýtynda gümrük düzgünleri, kanunçylyk, eksport amallary, ýolagçylar üçin düzgünler we beýleki ugurlar boýunça maglumatlaryň ýerleşdirilmegi hem gullugyň aýanlyk we düşündiriş işlerine aýratyn ähmiýet berýändigini görkezýär.
Döwrebap gümrük gullugy — bu tehnologiýa bilen tejribäniň, kanunylyk bilen jogapkärçiligiň, milli bähbit bilen halkara hyzmatdaşlygyň sazlaşykly utgaşýan ulgamydyr. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň alyp barýan işleri ýurdumyzyň ykdysady howpsuzlygyny pugtalandyrmaga, söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge we gümrük işiniň halkara ülňülerine laýyk kämilleşdirilmegine gönükdirilendir. Biz — Lebap welaýat gümrükhanasynyň harby gullukçylary hem bu möhüm wezipeleriň ýerine ýetirilmegine öz mynasyp goşandymyzy goşmagy mukaddes borjumyz hasaplaýarys.
Serdar JUMAÝEW,
Lebap welaýat gümrükhanasynyň harby gullukçysy, maýor.
